2 lipca 2013

Powtórka z rzymskich liczb

fot.homolaicus.com
Zwiedzając włoskie zabytki trudno nie natknąć się na numery i daty zapisane przy pomocy liczb Starożytnych Rzymian. Zresztą do dziś stosowanie systemu rzymskiego jest nadal bardzo rozpowszechnione we Włoszech (chociażby w nazwach ulic), tym bardziej, że cyfry arabskie przyjęły się tu stosunkowo późno, bo dopiero w XVw. 

fot.agoradeltriona.it
fot.castelflora.it


Starożytni Rzymianie zapisywali liczby przy pomocy liter: 
I = 1
V = 5
X = 10
 L= 50  
C = 100
D = 500
M = 1000

Pozostałe liczby otrzymywano sumując (zapisane po prawej stronie) lub odejmując (zapisane po lewej stronie) podane wartości.

Litery można było powtarzać zwykle do trzech razy, rzadziej do czterech, np. 
III = 3, 
CC = 200, 
MMM = 3000, 
ale już cyfrę 4 oznaczano jako 5-1, a więc  I stawiano przed V czyli IV, podobnie:  XL 40 (50-10)  

Tak więc wartości zapisane po prawej stronie litery wskazującej wyższą wartość trzeba zsumować, np.:
VII = 7 (5+2)
XI = 11 (10+1)
DX = 510 (500+10)
MCCC =1300 (1000+100+100+100)

a wartości leżące  po lewej stronie litery wskazującej wyższą wartość należy odjąć, np.:
IX = 9 (10-1)
XC = 90 (100-10)
CD = 400 (500-100)
CM = 900 (1000-100)

Pamiętajmy, że Rzymianie nie używali cyfry 0, co najwyżej stosowali literę S oznaczającą semis, czyli "pół". 
Oczywiście, istnieje jeszcze kilka innych, nieco bardziej skomplikowanych  rzymskich "sposobów" na pomnażanie cyfr i zapisywanie znacznie większych wartości.

Przy datach niekiedy można spotkać typowe wyrażenia, typu:
ante Christum natum lub  avanti Cristo - przed narodzeniem Chrystusa; p.n.e.
post Christum natum lub dopo Cristo - po narodzeniu Chrystusa; n.e.
A.D. lub Anno Domini lub nell'anno del Signore - roku Pańskiego; n. e.

Odgadnijcie liczby na poniższych fotografiach:





fot.engramma.it
fot.it.dreamstime.com

fot.sullacrestadellonda.it
fot.wikipedia.org
fot.icavalieridiarianna.forumfree.it

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza