8 maja 2014

Słynna Drukarnia Tyszkiewicza we Florencji

Palazzina, czyli pałacyk lub po prostu kamienica przy Piazza d'Azeglio, 20 we Florencji należała do Samuela Fryderyka Tyszkiewicza - polskiego typografa i artysty, który w 1926r. wraz z żoną Marylą Tyszkiewiczową z Neumannów założył tu słynną niegdyś polską tłocznię Oficynę Florencką (Stamperia Polacca).

fot. wikipedia



Jest to budynek pięciopiętrowy ozdobiony freskami na pierwszym i drugim piętrze (dziś fasada jest jednak bardzo zaniedbana i rysunki są nieczytelne) oraz reprezentacyjną bramą wejściową.

Na początku XXw. do Włoch przyjeżdżało wielu prywatnych drukarzy z zagranicy z zamiarem założenia tu własnej oficyny, poczynając od Niemców, czy właśnie Polaków.

Jednym z nich był polski arystokrata Samuel Fryderyk Tyszkiewicz, herbu Leliwa, który we Florencji szybko zyskał sławę jako artysta doskonałości drukarskiej.


Samuel F. Tyszkiewicz
fot. tak.waw.pl

Wbrew pozorom Tyszkiewicz nigdzie nie szkolił się w artystycznej typografii (ukończył studia techniczne w Paryżu, był inżynierem elektrykiem), rozpoczął jako samouk: pasjonowało go pisanie, tłumaczenie, ilustrowanie,  projektowanie, składanie, ozdabianie i oprawianie tekstów.

Tyszkiewicz "na poważnie" zajął się typografią w 1920r. decydując się na założenie własnej private press. W 1922r. ukazał się trzytomowy opis jego podróży do Włoch za pieniądze otrzymane od polskiego rządu w nagrodę za służbę dyplomatyczną podczas I wojny światowej: "Italia: cztery tygodnie na ziemi włoskiej", po czym w 1925r. zauroczony Florencją postanowił przenieść się tam na stałe.


Znak firmowy drukarni Tyszkiewicza

W 1928r. wydał pierwszy egzemplarz książki z oficyny Stamperia Polacca. 
Następne bodaj czterdzieści cennych ksiąg i druków ukazało się w językach polskim, włoskim, francuskim i angielskim, min. "Sonety krymskie" Adama Mickiewicza, czy "Życie nowe" Dantego Alighieri. Oprócz tego od 1931r. drukował dyplomy i inne reprezentacyjne druki, publikacje  i dokumenty dla uniwersytetu florenckiego. 

O jego oficynie było już głośno w całych Włoszech i zagranicą. Dzieła Tyszkiewicza prezentowano na prestiżowych wystawach, również w Polsce.

W 1937r. Tyszkiewicz został nagrodzony Grad Prix na Wystawie Powszechnej w Paryżu.
Gdy nadeszła II wojna światowa Tyszkiewicz zgłosił się na ochotnika do wojska. Został kapitanem rezerwy armii francuskiej. Podczas wojny otworzył drukarnię w Nicei w latach 1940-47: drukował  min. ulotki dla ruchu oporu.

W 1948 roku powrócił do Florencji, poślubił już czwartą żonę, Vittorię Lenzi i powrócił do drukowania w swojej dawnej oficynie. Podobno pracował nad projektem zbioru dokumentów dotyczących Powstania Warszawskiego, nie udało mu się jednak go zrealizować. Zakład Tyszkiewicza działał do jego śmierci w 1954r. (chociaż do 1961r. część zamówień uniwersyteckich kontynuowała jeszcze wdowa Vittoria Lenzi) Artysta typograf został pochowany na cmentarzu w Castel d'Aiano.

Samuel F. Tyszkiewicz otrzymał także nagrody i odznaczenia: nagroda Polskich Oddziałów Wartowniczych przy Armii Amerykańskiej; medal Bene Merentibus, Legia Honorowa i Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.



4 komentarze:

  1. To już wiem skąd polska nazwa Stamperia.
    Piękne i ciekawa historia.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tak, to musiała być ciekawa postać...

      Usuń
  2. Miałam okazję kilka lat temu widzieć w Weronie wystawę jego druków, wtedy to po raz pierwszy zetknęłam się z postacią zasłużonego Polaka. Ciekawy tekst.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. jeszcze do końca maja jest otwarta wystawa mu poświęcona we Florencji: http://polacywewloszech.com/2014/05/florencja-wystawa-samuela-tyszkiewicza/
      Szkoda, że daleko, bo też chętnie bym się na nią wybrała...

      Usuń